نیلسن منڈیلا نسل پرستی ءِ ھلاپ ءَ یک زوراکیں توار یے بوتگ
نیلسن منڈیلا چہ نامداریں آجوئی لوٹوکاں یکے کہ آئی ءَ وتی سرجمیں زند نسل پرستیں قوتانی ھلاپ ءَ جنگ ءَ گوازینتگ۔ ءُ وتی ملک جنوبی افریقہ ءَ آجوئی ءِ کش ءَ سر کت۔ منڈیلا 18 جولائی 1918 ودی بوتگ آئی ءِ پت دمگی قبیلہ ءِ نامداریں سروک بوتگ۔ منڈیلا ءَ کسانی ءَ ’’رولیہلہلا‘‘ ءِ مہروانیں نام داتگ کہ آئی ءِ زبان ءَ ’’ژوسا‘‘ ءِ بزانت ”بدی“ اِنت۔ دسمبر 2013 ماں جوہانسبرگ ءَ بیران بوتگ۔ ءُ 1964 آئی ءِ سرا کیس کنگ بوت، استغاثہ ءَ موت ءِ سزا ءِ اپیل کت بلے قاضی ءَ عمر قید ءِ سزا نبشتہ کت۔ 1977 آ یلہ داتگ ات بلے اے وھد ءَ آئی ءِ مات ءُ یک چُکے بیران بوتگ ات۔ ادا ما آئی ءِ نامداریں گشتانک ءَ پیش کنیں۔ اے گپ آئی ءَ 1964 آمیدگس ءَ وتی ءُ وتی پارٹی ءِ دفاع ءِ وھد ءَ داتگ:
"منی واجہ من اولی ملزم آں۔
من بی اے آں، ءُ بازیں سالاں جوہانسبرگ ءَ قانون ءِ کار کتگ، اودا من اے کیس ءِ دگہ ملزمے مسٹر اولیور ٹامبو ءِ ہمراہی ءَ کار کتگ۔ من محکوم زندانی آں ءُ پنچ سال ءِ سزا ءَ گوازینگ ءَ آں کہ من ءَ پہ بے اجازت ءَ ملک ءَ درکپگ ءُ 1961 مئی ءِ گڈسر ءَ راج ءَ را ہڑتال کنگ ءِ سبب ءَ جتگ ات۔
من گوں آسانی ءَ اے گپ ءَ منّاں کہ من ھما مردمانی تہ ءَ ھوار بوتگ آں کہ آیاں "امکونٹو وی سیزوے" ءِ جوڑ کنگ ءَ بھر زرتگ ات ءُ اے گپ یات کنگ بیت کہ اگست 1962 منی دزگیری ءَ تاں من آئی ءِ کارانی تہ ءَ مزنیں کردے پیلو کتگ ات۔ اے بیان ءِ تہا کہ من نوں ریکارڈ کنگ ءَ آں، من وتی وس ءُ واک ءَ کناں کہ سرکاری گواہاں جوڑ کتگیں دروگیں تاثراتاں گار بہ کناں۔ دگہ چیزانی تہا من اے گپ ءَ ہم پدر کنگ لوٹاں کہ گواہیانی تہا ذکر کتگیں لہتیں کار "امکونٹو وی سیزوے" ءِ نیمگ ءَ نہ بوتگ ءُُ نہ بوتگ انت۔
من افریقی نیشنل کانگریس ءِ گوں وتی سیادی ءِ سرا ہم رژنائی یے شنگ کناں، ءُ اے دوئیں تنظیمانی کارانی تہا وتی ذاتی کرد ءِ سرا ہم رژنائی یے شنگ کناں۔ ءُ من کمیونسٹ پارٹی ءِ کرد ءِ ھم گپ ءَ جناں۔ اے درستیں گپانی شریں وڑے ءَ درشان کنگ ءِ ھاترا من ءَ اے گپ ءِ درشان کنگی اِنت کہ "امکونٹو" ءِ مول ءُ مراد چی بوتگ اَنت! اے مول ءُ مرادانی سرجم کنگ ءِ ھاترا چے چے رھبند پیش داشتگ اَنت! ءُ اے رھبند پرچا زورگ بوتگ اَنت؟ من ھمے گپ ءَ ھم گْوش آں کہ من گُڈسر ءَ چوں ھمے گلانی کارانی تہ ءَ ھوار بوت آں.
بندات ءَ من اے گپ ءَ گشگ لوٹاں کہ ریاست ءَ وتی بنداتی بیان ءَ ھما تاثر داتگ کہ جنوبی افریقہ ءِ جہد درائیں مردمانی یا کمیونسٹانی اثر ءِ چیر ءَ بوتگ سرجم ءَ رد بوتگ۔ من ھرچ کردے پیلو کتگ ات، یک انفرادی یے ءِ بستار ءَ یا وتی راج ءِ رہشونے ءِ بستار ءَ، من اے کار وتی ذاتی تجربہانی بنیاد ءَ کتگ ات کہ من جنوبی افریقہ ءَ وتی فخر مندیں افریقی پس منظر ءِ بنیاد ءَ کتگ ات، ءُُ نہ کہ چہ درائیں مردمے ءِ گشگ ءِ سرا۔
من وتی کسانی ءَ چہ وتی راج ءِ پیریناں ٹرانسکی ءِ وسیلہ ءَ وتی راج ءِ کسہاں گوش داشتگ ات۔ اے کسہانی تہا ہما جنگ ہوار اتنت کہ منی پیریناں وتی وطن ءِ دفاع ءَ کتگ اتنت۔ ڈنگانے، بمباتھا، ہانتسا، ماکانا، سکانگاتھی، دلاسیلے، موشوشوئے ءُ سیکوہونے ہما نام اتنت کہ آہانی ستا سرجمیں افریقی راج ءِ شان ءُ شان ءِ دروشم ءَ کنگ بوتگ ات۔ آ وھد ءَ من ءَ ھمے اُمیت اَت کہ زند من ءَ وتی راج ءِ ھزمت کنگ ءِ موہ بہ دنت ءُ ایشانی آجوئی ءِ اے جُھد ءَ من وتی کسانیں بھر ءَ ھم بھر دات کن آں ۔ اے ہما روح اِنت کہ منی سرا جتگیں الزامانی بابت ءَ منی ہر کارروائی ءِ بنیاد بوتگ۔
اے گپ ءَ گْوشگ ءَ پد من تخریب کاری ءِ جُست ءِ سر ءَ لہتیں تفصیل ءَ گپ جناں۔ ھما چیزانی تہ ءَ کہ داں انوگ ءَ آمیدگس ءَ پیش کنگ بوتگ آ چیزانی تہ ءَ لھتے گپ راست اَنت ءُ لھتے دروگ اَنت۔ البت من اے گپ ءَ رد نہ کناں کہ من تخریب کاری ءِ منصوبہ نہ کتگ۔ من اے کار ءَ چہ بے پرواہی ءِ تب ءَ نہ منصوبہ بندی کتگ ءُ نہ کہ من ءَ زوراکی ءِ ھچ وڑیں مھر ھست۔ بلکیں من اے پیسلہ چہ یک آرام ءُ سنگینیں ارزیابی یے ءَ پد کتگ ات، چہ ھما سیاسی جاوراں کہ بازیں سالاں چہ منی راج ءِ سرا سپیتیں مرد ءِ زلم ءُ زوراکی ءِ پالیسیانی آسر ءَ پیداک بوتگ اتنت۔
من اے گپ ءَ رد کناں کہ "امکونٹو" ھما بے کساسیں کارانی ذمہ وار بوتگ کہ آ چہ تنظیم ءِ پالیسی ءَ در بوتگ اَنت بلے مئے ھلاپ ءَ نبشتگیں فرد جرم ءِ تہ ءَ ھوار اَنت۔ من نہ زاناں کہ اے کار جائز بوتگ اَنت یا نہ بوتگ اَنت ءُ کئے ءَ کتگ اَنت؛ بلے پہ اے گپ ءِ ثابت کنگ ءَ کہ آ "امکونٹو" ءِ نیمگ ءَ منّگ نہ بوتگ اَنت ءُ بوت نہ کن اَنت، من لوٹاں کہ تنظیم ءِ بُن ھشت ءُ آئی ءِ پالیسی ءِ باروا کمے گپ بہ جناں۔
من پیسرا ھم گْوشتگ کہ من ھم ھما مردمانی تہ ءَ ھوار آں کہ "امکونتو" ءِ بُن ھشت ایر کُتگ اَنت۔ من ءُ منی رضاکاراں اے ادارہ دو سبب ءَ جوڑ کتگ۔ اولی سبب ایش ات کہ ما باور کتگ ات کہ افریقی راج ءِ نیمگ ءَ زوراکی سرکاری پالیسیانی آسر ءَ ناگزیر بوتگ ات ءُُ اگاں آہانی جذباتاں منظم ءُُ کنٹرول کنگ ءِ ھاترا ذمہ واریں رہشونی مہیا کنگ مہ بوتیں گڑا ناشرکاری ءِ واقعہ بوت کن انت کہ آ ملک ءِ جتا جتائیں نسلانی نیام ءَ انچیں شدت ءِ نفرت ءُُ دشمنی پیداک کنت کہ جنگ ءَ چہ گیش خطرناک بوت کنت۔
دومی سبب ایش ات کہ ما سرپد بوتگ اتیں کہ بے تخریب کاری ءَ افریقی راج ءَ وتی جہد ءَ چہ سپیتیں بالادستی ءِ اصول ءِ ھلاپ ءَ سوبمند بوھگ ءِ ھچ وڑیں راہ نیست ات۔ اے رھبند ءِ ھلاپ ءَ امن ءُ قانونی مخالفت ءِ دراھیں راہ ءُ در چہ قانون سازی ءَ بند بوتگ اتنت ءُ مارا ایوک ءَ دو راہ ھست اتنت کہ یا وتی نزوریں بستار ءَ پہ ابد منّیں یا سرکار ءِ نافرمانی ءَ بہ کنیں۔ سیمی راہ ءُ درے نہ بوتگ ات۔ پمیشکا ما سرکار ءِ نافرمانی ءِ راہ گچین کت۔ اولی رند ءَ ما بے زوراکی ءَ قانون ءِ ھلاپ ورزی کت؛ بلے وھدے کہ اے رھبند ھم ناجائز لیکگ بوت ءُ سرکار ءَ وتی دوئیں پالیسیانی ھلاپ ءَ مزاحمت ءِ ھلاس کنگ ءِ ھاترا زور کارمرز کت گڑا ما اے پیسلہ کنگ ءَ مجبور بوتیں کہ "یک چمچے ءَ ھچ وڑ نیست"۔ زوراکی ءِ جواب ءَ گوں زوراکی ءَ دیگ بہ بیت۔
بلے ما ھما زوراکی ءَ وتیگ کتگ ات آ ناشرکاری نہ ات۔ ما ءُُ ہما کہ امکونٹو ءِ بُن ہشت ایر کتگ اتنت، آ درست افریقی نیشنل کانگریس ءِ باسک اتیں۔ اے گپ ھما جاہ ءَ ھلاس نہ بوت بلے مئے پُشت ءَ اے این سی ءِ سیاسی جیڑہانی گیش ءُ گیوار ءِ ھاترا عدم تشدد ءُ گپ ءُ تران ءِ روایت ات۔ ما باور کتگ ات کہ جنوبی افریقہ ءِ تعلق ہما درستیں مردمانی انت کہ آ ایشی ءِ تہا نشتگ انت، نہ کہ یک گروہ ءِ، سیاہ یا اسپیت۔ ما نسلی جنگ نہ لوٹ اِتگ ءُ گڈی تفصیل ءَ چہ ایشی ءَ رکّگ ءِ جہد کتگ۔ اگاں آمیدگس ءَ اے بابت ءَ شک ءُُ گمان بوت گڑا مئے تنظیم ءِ سرجمیں راجدپتر اے گپ ءِ تصدیق ءَ کنت ءُُ اے گپ ہما وہد ءَ گیشتر پدر بیت کہ من رند ءَ امکونٹو ءِ زرتگیں پندلانی ذکر ءَ کناں۔ پمیشکا من افریقی نیشنل کانگریس ءِ بابت ءَ چیزے گشگ لوٹاں۔
(جاری انت)